Çok partili hayata geçiş denemeleri

Bu sayfa MEB 8. sınıf T.C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük müfredatı (İTA.8.5.1) kazanımı için hazırlanmıştır. LGS sınavında bu konudan ortalama 1 soru çıkmaktadır.

Ders: T.C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük

Ünite: Demokratikleşme Çabaları

Soru Ağırlığı: 1 Soru

Örnek Soru: 8 Çözümlü Soru

Kazanım Özeti ve Temel Kurallar

2 Kart

Kavram Bilgisi Temel Kazanım

İlk Muhalefet Partisi ve Demokrasi Kesintisi

Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk muhalefet partisi Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası'dır. Kazım Karabekir ve arkadaşlarınca kurulan bu parti, Şeyh Sait İsyanı ile ilişkili görülerek Takrir-i Sükun Kanunu'na dayanılarak kapatılmıştır. Bu durum, henüz çok partili hayata geçiş için ortamın hazır olmadığını ve cumhuriyet rejimine yönelik tehditlerin sürdüğünü göstermiştir.

Örnek Uygulama

Kazım Karabekir liderliğinde kurulan parti, çıkan isyan sonrası ortamın hassasiyeti nedeniyle kapatılmıştır.

Sık Yapılan Hata

Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası ile Mustafa Kemal'in isteğiyle kurulan Serbest Cumhuriyet Fırkası'nı karıştırmak.

#Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası#Kazım Karabekir#Şeyh Sait İsyanı#Takrir-i Sükun#Demokratikleşme

Kavram Bilgisi

Serbest Cumhuriyet Fırkası ve Menemen Olayı

Mustafa Kemal'in isteğiyle Ali Fethi Okyar tarafından kurulan Serbest Cumhuriyet Fırkası, cumhuriyet karşıtlarının parti içinde toplanması üzerine kurucusu tarafından feshedilmiştir. Ardından çıkan Menemen Olayı rejime yönelik tehditleri kanıtlamış ve Atatürk döneminde çok partili hayata geçiş denemelerine zorunlu olarak ara verilmesine yol açmıştır.

Örnek Uygulama

Ali Fethi Okyar kendi partisini kapattıktan kısa süre sonra derviş Mehmet ve adamları Menemen'de ayaklanmıştır.

Sık Yapılan Hata

Serbest Cumhuriyet Fırkası'nın hükümet kararıyla kapatıldığını veya partiyi İsmet İnönü'nün kurduğunu düşünmek.

#Serbest Cumhuriyet Fırkası#Ali Fethi Okyar#Menemen Olayı#Kubilay#Çok Partili Hayat

Çözümlü Örnek Sorular

Bu kazanıma ait LGS düzeyinde 8 adet yeni nesil ve temel soru. Şıkkı işaretleyip adım adım çözümü inceleyebilirsiniz.

Soru 1 ⌨️ A, B, C, D

Temel

Mustafa Kemal Atatürk'ün önderliğinde kurulan ve Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk siyasi partisi olan teşkilat hangisidir?

Doğru Yanıt: B

9 Eylül 1923'te kurulan Halk Fırkası (daha sonra Cumhuriyet Halk Fırkası), Cumhuriyet tarihinin ilk siyasi partisidir.

Soru 2 ⌨️ A, B, C, D

Orta Seviye

Demokratik bir yönetimde birden çok siyasi partinin bulunmasının devlete ve millete sağladığı en temel fayda nedir?

Doğru Yanıt: C

Çok partili rejimler, mecliste muhalefet aracılığıyla iktidarın denetlenmesini ve farklı toplumsal kesimlerin görüşlerinin meclise yansımasını sağlar.

Soru 3 ⌨️ A, B, C, D

Orta Seviye

1924 yılında Kazım Karabekir, Rauf Orbay, Ali Fuat Cebesoy ve Refet Bele tarafından kurulan Türkiye'nin ilk muhalefet partisi hangisidir?

Doğru Yanıt: D

Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası (1924), Kurtuluş Savaşı'nın önde gelen komutanları tarafından kurulan ilk muhalefet partisidir.

Soru 4 ⌨️ A, B, C, D

Yeni Nesil (Zor)

Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası programında yer alan 'Partimiz dini inançlara ve fikirlere saygılıdır' maddesi pratikte hangi olumsuz sonuca yol açmıştır?

Doğru Yanıt: A

Bu madde, yeniliklere ve laik cumhuriyete karşı olan grupların partiyi bir sığınak olarak görmesine ve partide odaklanmasına zemin hazırlamıştır.

Soru 5 ⌨️ A, B, C, D

Orta Seviye

1925 yılında Doğu Anadolu'da genç cumhuriyet rejimine ve laik düzene karşı çıkan ve Takrir-i Sükûn Kanunu ile bastırılan tehlikeli isyan hangisidir?

Doğru Yanıt: B

Şeyh Sait İsyanı (1925), cumhuriyete ve laik inkılaplara karşı çıkan ilk büyük irticai isyandır; Takrir-i Sükûn Kanunu ve İstiklal Mahkemeleri ile bastırılmıştır.

Soru 6 ⌨️ A, B, C, D

Yeni Nesil (Zor)

Şeyh Sait İsyanı'nın Türk dış politikasına en ağır ve olumsuz etkisi hangi milli meselede yaşanmıştır?

Doğru Yanıt: C

Türkiye isyanla uğraşırken İngiltere bunu fırsata çevirmiş ve 1926 Ankara Antlaşması ile Musul Misak-ı Milli sınırları dışında kalmıştır.

Soru 7 ⌨️ A, B, C, D

Orta Seviye

1926 yılında Mustafa Kemal'e karşı İzmir'de planlanan suikast girişiminin motorcu Şevki tarafından ihbar edilerek boşa çıkarılması üzerine Atatürk'ün söylediği ünlü söz hangisidir?

Doğru Yanıt: D

İzmir Suikastı sonrası Atatürk: 'Benim naçiz vücudum elbet bir gün toprak olacaktır fakat Türkiye Cumhuriyeti ilelebet payidar kalacaktır' demiştir.

Soru 8 ⌨️ A, B, C, D

Orta Seviye

1929 Dünya Ekonomik Buhranı'nın etkilerini hafifletmek ve hükümeti denetlemek amacıyla 1930'da Atatürk'ün isteğiyle Ali Fethi Okyar tarafından kurulan ikinci muhalefet partisi hangisidir?

Doğru Yanıt: A

Serbest Cumhuriyet Fırkası (1930), hükümeti denetlemek ve liberal ekonomik fikirleri savunmak amacıyla Atatürk'ün teşvikiyle kurulmuştur.

LGS Çalışma Rehberi ve Tavsiyeler

Rehber

LGS Hazırlık Rehberi: 8. Sınıfta Netleri Artıran Aralıklı Tekrar Yöntemi

LGS'de başarılı olmanın sırrı binlerce soru çözmek değil, yapılan hataları doğru zamanda tekrar etmektir. İşte bilimsel aralıklı tekrar ve kazanım merdiveni modeli.

Rehberi Oku → Rehber

Çocuğum Ders Çalışmıyor: 8. Sınıf Velileri İçin Motivasyon ve Takip Rehberi

LGS döneminde çocuğunuzun ders çalışma isteksizliğini aşmanın yolları. Baskı kurmadan, veri ve kazanım odaklı takip yöntemleri.

Rehberi Oku →